De Spartaanse mentaliteit houdt de Europese droom springlevend

Sparta Rotterdam leeft momenteel op een roze wolk. Als enige club won Sparta de laatste vijf wedstrijden in de Eredivisie, wat resulteerde in de huidige vijfde plaats op de ranglijst. Een ander opvallend gegeven is het negatieve doelsaldo (-7). Sparta wint opvallend vaak met minimale cijfers, te danken aan de Spartaanse mentaliteit.

Het is op z'n minst opvallend: de nummer veertien van de Eredivisie, Go Ahead Eagles, heeft een beter doelsaldo dan nummer vijf Sparta. Of beter gezegd, een minder slecht doelsaldo (-3 om -7). Uit het doelsaldo wordt duidelijk dat het seizoen van Sparta wordt gekenmerkt door uitersten.

Aan het begin van het seizoen was Sparta kwetsbaar. De nederlagen in augustus en september tegen PSV (6-1), Feyenoord (0-4), FC Twente (1-5) en Heracles Almelo (0-3) hakten er stevig in en zorgden in één klap voor een diep rood doelsaldo. Sparta verliest zelden een beetje, en wint zelden ruim.

Van de elf overwinningen die Sparta tot nu toe boekte, kwamen er zeven met exact één doelpunt verschil. Overwinningen tegen onder meer Utrecht, Volendam, Excelsior en Groningen werden beslist door één moment: een penalty, een standaardsituatie of een snelle omschakeling. Die zeven minimale zeges leverden 21 punten op, zestig procent van de totale oogst.

Ook de overige overwinningen onderstrepen het patroon. Sparta loopt nauwelijks weg in wedstrijden. De grootste competitiezeges bleven beperkt tot 0-3 of 2-0, terwijl clean sheets geen luxe zijn, maar een voorwaarde. Negen keer hield Sparta de nul, en alle negen keer werd er gewonnen. Het wedstrijdmodel is helder: eerst controleren, dan toeslaan, daarna managen.

De Spartaanse mentaliteit

De eerste thuiswedstrijd tegen Utrecht zette meteen de toon. Sparta kwam op voorsprong, liet Utrecht terugkomen, maar sloeg in de slotfase alsnog toe via een strafschop. Het was een wedstrijd waarin Sparta niet domineerde, maar wel overeind bleef. Dat scenario herhaalde zich eind 2025 bij Volendam, waar lange tijd kansen werden gemist en pas laat de beslissing viel vanaf de stip.

Misschien wel exemplarisch was de uitwedstrijd tegen Utrecht in januari. De thuisploeg had het initiatief, creëerde druk en dwong momenten af, maar vond telkens Nick Olij op zijn weg. Sparta had aan één snelle counter genoeg. Eén schot, één goal, drie punten. Het type wedstrijd waarin de marge klein blijft, omdat dat precies de bedoeling is.

Ook duels waarin Sparta vroeg scoort, laten dezelfde mentaliteit zien. Tegen Telstar viel de openingstreffer snel, maar daarna werd de wedstrijd niet 'afgemaakt'. De ploeg zakte in, gaf meer balbezit weg en accepteerde het risico van een smalle voorsprong. Dat leverde geen spektakel op, maar wel opnieuw een avond waarop één goal genoeg bleek.

Het negatieve doelsaldo is geen teken van een structureel slechte verdediging. Ruim zestig procent van alle tegendoelpunten viel in vijf wedstrijden waarin Sparta met drie goals of meer verschil verloor. Een handvol uitschieters trekt het saldo scheef, terwijl de rest van het seizoen juist draait om controle.

Dat sluit aan bij de cijfers onder de motorkap. Sparta scoort niet boven verwachting en incasseert ongeveer wat je op basis van kansen zou verwachten. Om precies te zijn: Sparta maakte 27 doelpunten uit 30,6 expected goals, terwijl het 34 tegentreffers incasseerde bij circa 33,3 expected tegengoals. Het verschil wordt gemaakt in details: momenten benutten, momenten overleven en weten wanneer je een wedstrijd moet 'sluiten'.

De hand van Steijn

Maurice Steijn is geen traner die schoonheid nastreeft, maar effectiviteit. De bal hoeft niet per se in eigen bezit te zijn; comfort zonder bal is net zo belangrijk. Dat zie je terug in wedstrijden met laag balbezit, waarin Sparta toch de controle behoudt over de score.

Die mentaliteit verklaart hoe Sparta vijfde kan staan met een negatief doelsaldo. Het is geen puur geluk, maar een consequente manier van spelen. Tegelijkertijd schuilt daarin ook het gevaar. Wie structureel op één doelpunt marge leeft, speelt met vuur. Eén gemiste penalty, één slippertje achterin, en de balans slaat om.

De komende maanden zal moeten blijken of Sparta een extra laag kan toevoegen: niet méér dominantie, maar vaker het juiste moment herkennen om de wedstrijd definitief te beslissen. Te beginnen in de uitwedstrijd tegen Fortuna Sittard van zaterdagavond. De Europese droom wordt in dat geval met de week levendiger op Het Kasteel.

"Wij willen zo hoog mogelijk eindigen", zei Steijn deze week zelf tegen ESPN. "Dat zou een play-off-plek zijn. Plek negen is negen punten verschil, met Zwolle. Dus ik vind dat wij daarvoor moeten gaan. Ondanks dat de doelstelling plek tien was. Zo krijg je er ook lol in en kan je met elkaar proberen het uiterste uit elkaar te houden. Nu zeggen, we zijn erin gebleven dat is mooi, dat is geen gezonde ambitie. Maar goed, een of twee keer verliezen en het zit weer heel dichtbij elkaar."