Oranje moet oppassen in megalomaan AT&T Stadium: 'Ik kon de bal niet zien'

Het WK 2026 wordt met 104 wedstrijden het grootste mondiale voetbaltoernooi aller tijden. De wedstrijden worden verdeeld over 16 stadions: 11 in de Verenigde Staten, 3 in Mexico en 2 in Canada. De komende weken licht FCUpdate alle stadions uit in de rubriek WK Tempels. In deze editie introduceren we het AT&T Stadium in Dallas, waar het Nederlands elftal zijn openingswedstrijd speelt.

De FIFA-reglementen staan commerciële stadionnamen niet toe tijdens het WK, dus speelt Oranje op 14 juni officieel in het Dallas Stadium. Maar in Texas kent vrijwel iedereen kent deze kolos in Arlington (zo'n 30 kilometer ten westen van Dallas) gewoon als AT&T Stadium of nog treffender: Jerry World. Dallas Cowboys-eigenaar Jerry Jones droomde niet van zomaar een stadion, maar van een gigantische entertainmentmachine. Dat kreeg hij ook.

Met een vaste capaciteit van 80.000 toeschouwers, uitbreidbaar tot meer dan 100.000, is het stadion het grootste van de NFL qua zitplaatsen. De FIFA communiceert een capaciteit van 94.000 man voor het WK, waarmee Dallas Stadium de meeste toeschouwers kan verwelkomen van alle WK-stadions. Bovendien krijgt geen enkel stadion meer wedstrijden dan Dallas Stadium. In totaal staan er negen duels gepland: vijf groepswedstrijden, twee duels in de tussenronde, één achtste finale en één halve finale. Onder meer Nederland - Japan, Engeland - Kroatië en Argentinië - Oostenrijk staan op het programma. In aanloop naar het toernooi wordt het stadion nog gerenoveerd.

Prestige staat voorop in Arlington

De bouw van het stadion werd in 2009 afgerond en groeide al snel uit tot een symbool van Amerikaanse overdaad. De kosten liepen fors op: van een vroege schatting van 650 miljoen dollar naar uiteindelijk ruim 1,1 miljard dollar. Dat maakte het destijds een van de duurste sportaccommodaties ter wereld. De publieke discussie was meteen stevig, ook omdat voor de bouw huizen en kleine bedrijven moesten verdwijnen.

Jerry World werd echter precies wat Jones voor ogen had: niet alleen een thuisbasis voor American football, maar een allesverslindende evenementenlocatie. De accommodatie is eigendom van de stad Arlington en was sindsdien het decor voor concerten, basketbal, voetbal, universiteits- en highschoolfootball, rodeo’s, motocross, obstacle runs en professioneel worstelen.

Het stadion organiseerde grote voetbalwedstrijden. Het allereerste sportevenement in het stadion was de CONCACAF Gold Cup in 2009. Daarna volgden wedstrijden als Chelsea - Club América, Mexico - Brazilië, meerdere Gold Cup-duels, wedstrijden in de Copa América 2024 en de CONCACAF Nations League Finals. Een van de meest spraakmakende affiches was de vriendschappelijke Clásico FC Barcelona - Real Madrid in 2023, toen Barça met 3-0 won voor ruim 82.000 toeschouwers.

Minstens zo indrukwekkend is de concertgeschiedenis. Vrijwel elke superster leek Arlington vroeg of laat aan te doen: Jonas Brothers, Paul McCartney, U2, Taylor Swift, Beyoncé en Jay-Z, One Direction, The Rolling Stones, Guns N’ Roses, Coldplay, Metallica, Ed Sheeran, The Weeknd, Post Malone, Bad Bunny, Kendrick Lamar en zelfs BTS staan of stonden op de agenda.

Gigantische bogen, glazen wanden en een dak dat open kan

Van buiten oogt Dallas Stadium als een futuristische kathedraal van staal en glas. Het meest opvallende element zijn de twee gigantische stalen bogen die over het stadion heen lopen. Met een hoogte van bijna 90 meter behoren ze tot de grootste vrijdragende structuren ter wereld. Ze dragen het dak en geven het stadion zijn iconische silhouet — een reden waarom de bijnaam ‘Cowboys Cathedral’ al snel opdook.

De gevel kent enorme glaspartijen, vooral achter de eindzones. Die transparantie zorgt voor een open, lichte uitstraling, maar ligt ook direct aan de basis van het beruchte zonlichtprobleem. Daarover later meer. Aan beide kanten zitten kolossale glazen schuifdeuren die volledig geopend kunnen worden, waardoor binnen en buiten bijna in elkaar overlopen.

Het uitschuifbare dak is een ander cruciaal element. In gesloten toestand lijkt het stadion volledig overdekt, maar bij goed weer kan het open, waardoor wedstrijden deels in de buitenlucht worden gespeeld. Die flexibiliteit was vanaf het begin een vereiste: het stadion moest zich razendsnel kunnen aanpassen aan totaal verschillende evenementen: van voetbal en American football tot concerten en motorsport.

Ook onder het veld zit innovatie verstopt. De grasmat bestaat uit een modulair systeem met tientallen verwisselbare panelen, zodat het stadion eenvoudig kan worden omgebouwd voor andere sporten of shows.

Gewonden voor de Super Bowl

Binnen is het stadion ontworpen als een soort entertainmentstad op zich. Overal hangen schermen, zo'n 3000 in totaal, maar alle aandacht gaat naar het centrale videoscherm dat boven het veld zweeft. Het hangt relatief laag voor zo’n groot stadion.

Het stadion beschikt over twee enorme videoschermen (een aan beide kanten) die nog altijd tot de grootste HD-schermen ter wereld behoren. Bij de installatie in 2009 waren ze zelfs het grootste HD-videodisplay ter wereld. Guinness World Records kwam op 28 september 2009 persoonlijk langs om certificaten uit te reiken. Het scherm is ongeveer 49 bij 22 meter groot en is inmiddels voorbijgestreefd door andere grote HD-schermen. Het staat wereldwijd nu op plek 43.

Dat scherm leverde ook meteen controverse op in de NFL. Bij American football is een punt een trap waarbij een team de bal vrijwillig wegschopt om terreinwinst voor de tegenstander zo ongunstig mogelijk te maken. Juist zulke hoge trappen bleken in Arlington soms een probleem: de bal raakte meermaals het enorme scherm boven het veld. Al in de eerste oefenwedstrijd van de Cowboys gebeurde dat, waarna de spelsituatie opnieuw moest worden genomen.

Een tweede smet op het blazoen volgde bij renovaties voor de Super Bowl in 2011. Tijdens een winterstorm raakten zeven bouwvakkers gewond door ijs dat van het dak gleed. Kort voor de aftrap bleken bovendien meer dan duizend tijdelijke zitplaatsen problematisch, waardoor honderden fans uiteindelijk niet op hun eigen plek terecht konden. Sommigen moesten uitwijken naar schermen buiten het stadion of lounges zonder zicht op het veld. De nasleep leidde tot woede, reputatieschade en rechtszaken.

Waarom de zon een probleem vormt

Dan is er nog de inmiddels beruchte zonlichtcontroverse. Door de ligging van het veld en de enorme glazen puien achter de eindzones kan de laagstaande middagzon het speelveld vol in schijnen. Vooral bij wedstrijden in de namiddag is dat een terugkerend probleem. Spelers klaagden al jaren dat ze de bal soms simpelweg niet zien aankomen.

In november 2024 zei Cowboys-receiver CeeDee Lamb na een gemiste touchdownkans: "Ik kon de bal niet zien. Echt helemaal niet. Door de zon." Volgens Lamb moeten de gordijnen, die wél bij andere evenementen worden gebruikt, gesloten worden. "Ja, duizend procent."

Eigenaar Jerry Jones bleef stoïcijns onder alle kritiek. "We weten echt wel waar die verdomde zon staat in ons eigen stadion. De gordijnen sluiten? Moeten we het stadion dan maar afbreken en een nieuw bouwen? Maak je een grap? Iedereen heeft hier toch mee te maken. Elk team dat hier speelt heeft hetzelfde probleem. Ze weten waar de zon staat. Het is voor iedereen hetzelfde."

Grappig genoeg gaf Dallas Cowboys-coach Mike McCarthy een dag later een persconferentie met het zonlicht vol in het gezicht. Halsoverkop werd een losse reflector — normaal gebruikt bij fotoshoots — van stal gehaald om hem in de schaduw te zetten.

Het is de vraag hoe de FIFA hierover denkt. Nederland en Japan spelen om 15.00 uur lokale tijd en zullen dus op hun hoede moeten zijn.