Hoe Johan Derksen en Valentijn Driessen de plank compleet misslaan

Er viel de afgelopen week niet aan Gianni Zuiverloon te ontkomen. Met de mede door hem opgerichte Play Mental Foundation is de oud-voetballer al jaren bezig aandacht te vragen voor mentale gezondheid. In de documentaire Echte Mannen Huilen Niet durven Zuiverloon en een groep andere ex-profvoetballers zich van hun kwetsbaarste kant te laten zien. Het is ontluisterend hoe Johan Derksen en Valentijn Driessen zich diezelfde avond in Vandaag Inside bijzonder laatdunkend én ongeïnformeerd uitlaten over het onderwerp.

De afgelopen speelronde in het Nederlandse betaald voetbal stond volledig in het teken van mentale gezondheid. Onder de noemer 'Samen Voor Kwetsbaarheid' werd voorafgaand aan alle negentien profwedstrijden het speciaal voor de documentaire geschreven nummer Kan Niet Alleen van Typhoon afgespeeld. Als gezicht van de Play Mental Foundation was Zuiverloon zelf aanwezig bij de wedstrijd tussen zijn vroegere werkgever sc Heerenveen en Sparta Rotterdam. De oud-verdediger stond daarnaast een keur aan media te woord over het onderwerp; zo was hij zondagochtend te gast in het ESPN-programma Goedemorgen Eredivisie. Daar pleitte hij er onder meer voor dat álle Nederlandse profclubs een psycholoog of mental coach in de arm nemen, bij wie spelers hun hart kunnen luchten.

Maandag ging in Koninklijk Theater Tuschinski in Amsterdam de Cinetree-documentaire Echte Mannen Huilen Niet in première. Daarin is te zien hoe Zuiverloon en Edson Braafheid, Ryan Donk, Ron Vlaar, Mark Diemers, Calvin Jong-A-Pin en Thomas Marijnissen gedurende twee dagen, onder begeleiding van onder meer een systemisch coach én vechtsporter Levi Rigters, het gesprek aangaan over de mentale problemen waar ze tijdens en na hun carrière mee te maken hebben gehad. Het levert aangrijpende beelden op van volwassen, stoere mannen die soms breken als ze de groep vertellen met welke grote mentale problemen ze geworsteld hebben - en dat soms nog steeds doen. Daarnaast komen onder meer Henk ten Cate, Jan van Halst, Hedwiges Maduro, Martijn Reuser en Daryl Janmaat 'los' voor de camera. Laatstgenoemde vertelt in de documentaire voor het eerst openlijk over de zware verslavingsproblematiek waarmee hij na zijn actieve loopbaan te maken kreeg.

Namens FCUpdate mocht ik bij de première van de documentaire aanwezig zijn. Vooraf sprak ik Zuiverloon, Donk én Janmaat over hun ervaringen. Ik vroeg Zuiverloon of hij het moment kon terughalen waarop hij besloot dat hij 'iets' met mentale gezondheid wilde gaan doen. "Het was een jaar of zes geleden dat dit idee ontstond", antwoordde hij. "Toen was ik zelf nog actief en hadden we het hier voor het eerst over. Ik sprak erover in de media, dat ik af en toe wat struggles had met mijn mentale gezondheid, maar toen werd dat eigenlijk helemaal niet geaccepteerd. Nee, ik kreeg op de club geen negatieve reacties, maar bijvoorbeeld wel Johan Derksen die daar negatief op reageerde. Dat was het moment waarop we dachten: oké, hier moeten we echt iets mee gaan doen." Iedereen verklaarde Zuiverloon voor gek toen hij zijn stichting oprichtte, vertelt hij later. Toch heeft hij de wind nu behoorlijk mee: "Eigenlijk wordt het sinds de coronatijd pas volledig omarmd. Dat is zeker weten echt een kantelpunt geweest. Het is echt een verademing dat er nu eindelijk echt goed over gesproken wordt", zegt Zuiverloon.

Dat juist vanuit de als conservatief en gesloten bekendstaande voetbalwereld het gesprek over mentale gezondheid op gang wordt gebracht, is wat mij betreft niets minder dan bewonderenswaardig. Het is dan ook ronduit ontluisterend dat het initiatief van Zuiverloon en al die anderen maandagavond snoeihard werd neergesabeld in Vandaag Inside. "Daar word ik zo gek van… die Zuiverloon. Hij is nu mental coach en je kunt jezelf daartoe benoemen, want het is geen opleiding en geen beschermd beroep", begint Johan Derksen. Wat volgt is een neerbuigend betoog, waarin Derksen concludeert dat Zuiverloon 'gewoon niet geschikt voor het topvoetbal' is. "Met veel bombarie wil hij nu mensen helpen… Hoe de f*ck wil hij helpen dan?! Hij heeft niet eens een professionele opleiding daarvoor. En dan maken ze een documentaire, dat is toch gevaarlijk als dat soort zielenknijpers zich zo gaan benoemen?", vraagt De Snor zich hardop af. Valentijn Driessen sluit zich even later volledig bij Derksen aan en bagatelliseert het onderwerp door vanuit de onderbuik te beginnen over 'échte problemen'. "Er staan mensen bij de voedselbank, die hebben niks te eten. Die hebben geen geld. Dit gaat toch nergens over, man", aldus de chef voetbal van De Telegraaf.

Zuiverloon kan als voormalig voetballer een verschil maken. Als coach, maar ook met zijn stichting - die samenwerkt met tal van professionele organisaties en waarvoor ook psychologen en antropologen werken. Hij probeert het onderwerp mentale gezondheid permanent op de agenda te zetten. Dat doet hij door zichzelf en met hem een aantal andere bekende namen uit de voetbalwereld gigantisch kwetsbaar op te stellen en zo te laten zien dat 'echte mannen' wél openlijk over hun onzekerheden mogen - en moeten - praten. Dat 'echte mannen' ook mogen huilen. En juist daarom gaat dit wél ergens over. Dit gaat over mannen die op het allerhoogste niveau hebben gespeeld, maar desondanks inzitten over de vraag of ze wel goed genoeg zijn. Als voetballer, maar ook als mens en als vader. Daarmee laten ze jongeren zien dat zij zich écht niet hoeven schamen voor de uitdagingen waar zij mee worstelen. Dat het helemaal oké is om hulp te zoeken. Een boodschap die in een tijd van wereldwijde onrust en onzekerheid van onschatbare waarde is.

Het initiatief van Zuiverloon en al die anderen verdient daarom beter dan deze zure reactie van een zeventiger en een zestiger. Veel beter.

De documentaire Echte Mannen Huilen Niet is vanaf vandaag, dinsdag 3 maart, te zien bij het Nederlandse streamingplatform Cinetree.