De voetbalcarrière van Ryan Donk (39) had heel anders kunnen lopen, als hij in 2007 professionele mentale begeleiding had durven zoeken, zegt de oud-verdediger in gesprek met FCUpdate. Als jonge speler van AZ kreeg Donk in dat jaar in een tijdsbestek van amper een maand drie grote sportieve klappen te verwerken. Het aanbod om daarover met een professional te praten sloeg hij echter af: "Over emoties praten, als jongen zijnde, dat kon niet. Dat was meer iets voor je zusjes."
We spreken Donk maandag bij de première van de documentaire Echte Mannen Huilen Niet, in Koninklijk Theater Tuschinski. In de documentaire, die is te zien via streamingdienst Cinetree, hoe Donk en zes andere (oud-)profvoetballers (Edson Braafheid, Gianni Zuiverloon, Ron Vlaar, Mark Diemers, Calvin Jong-A-Pin en Thomas Marijnissen) gedurende twee dagen, onder begeleiding van onder meer een systemisch coach én vechtsporter Levi Rigters, het gesprek aangaan over de mentale problemen waar ze tijdens en na hun carrière mee te maken hebben gehad.
Artikel gaat verder onder video
Praten over je gevoelens, dat was in zijn jonge jaren onbestaanbaar, vertelt Donk. "Ik was altijd een gesloten persoon. Over emoties praten, als jongen zijnde, dat kon niet. Dat is meer iets voor je zusjes. Jij moest altijd de sterke en de stoere zijn. Dat is denk ik toch wel dan een opgekropte emotie bij elkaar, wat je meeneemt in je leven verder. Terwijl je zelf ook klappen krijgt in het leven."
'Hoe gaat het écht met je?'
Bij de opnames voor de documentaire durfde Donk zich voor het eerst tegen iemand 'van buitenaf' te uiten over zijn worstelingen. "Ik heb een paar dingetjes meegemaakt toen ik heel jong was natuurlijk, wat ik eigenlijk heel ver had weggestopt. Dat kwam er dan wel uit, in zo’n sessie in het bos. Ja, dit was de eerste keer dat ik met mensen van buitenaf over die gevoelens praatte. Met mijn inner circle wel, daar zit ook Gianni (Zuiverloon, red.) in. Die komt dan altijd met de vraag ‘Hoe gaat het écht met je?’. Dan duurt een telefoongesprek niet meer drie minuutjes, dan komt alles eruit. Wij waren onze hele carrière een soort uitlaatklep van elkaar, die band is altijd gebleven." Was de loopbaan van Donk anders verlopen als hij professionele mentale begeleiding had gehad? "Ja, zeker", antwoordt hij stellig. "Het is mij één keer gezegd om dat te doen. Dat kwam in de periode dat ik in tien dagen allemaal dieptepunten had meegemaakt.”
Donk verwijst naar de dramatische ontknoping van het seizoen 2006/07. Met AZ lag de verdediger op koers voor twee prijzen: de landstitel én de KNVB Beker. In de laatste speelronde gingen de Alkmaarders echter verrassend onderuit bij Excelsior (3-2), waardoor de Schaal tóch naar PSV ging. Een week later greep AZ ook nog eens naast de beker. De finale tegen Ajax eindigde in een 1-1 gelijkspel, waardoor strafschoppen voor de beslissing moesten zorgen. De inzet van Donk werd gekeerd door Maarten Stekelenburg. Dat bleek uiteindelijk de enige en dus beslissende misser. AZ kreeg vervolgens nog wel de kans om zich via de play-offs te plaatsen voor de voorronde van de Champions League, maar ook dat lukte niet. In de eerste ronde werd over twee wedstrijden nog wel afgerekend met FC Twente, maar in de eindstrijd bleek Ajax opnieuw te sterk. In Alkmaar werd nog wel met 2-1 gewonnen, maar de return in Amsterdam leverde - mede door een eigen doelpunt van Donk - een 3-0 nederlaag op.
'Dat zou me verder hebben gebracht als voetballer'
“Dat was een grote klap, ik wist niet hoe ik daar mee om moest gaan", zegt Donk bijna negentien jaar na dato. "Dus ik sloot me af in een kamer. Mij was altijd geleerd: de volgende wedstrijd beter. Maar de volgende wedstrijd was pas vijf of zes weken later. Dus ik heb een heel gat gehad. Wie mij aanraadde om hierover te praten? Dat kwam vanuit de club, onder Louis van Gaal. Maar ik denk dat het in die tijd een taboe was, dat je dacht: ‘Ben ik nu gek in mijn hoofd?’. Er zat natuurlijk een hele kloof tussen Van Gaal en mij in, qua leeftijd en generatie." Donk durfde het dan ook niet aan om de stap te zetten en vertelt hoe hij dacht: "'Waarom zou ik erover praten? Ik hou het liever voor mezelf en ik zie wel hoe het gaat.’ Ik denk, als ik het daar had opgepakt, dat ik dan meer met mijn emoties om had kunnen gaan. Dat zou me verder hebben gebracht als voetballer.”
AZ kwam in het seizoen daarop helemaal niet in de buurt van de titel; de club eindigde uiteindelijk teleurstellend als elfde in de competitie. Een jaar later leidde Van Gaal de Alkmaarders wél naar de landstitel, maar dat maakte Donk al niet meer mee. De verdediger trok in de zomer van 2008 de deur bij AZ achter zich dicht en werd voor een jaar verhuurd aan West Bromwich Albion, waarmee hij degradeerde uit de Premier League. Een jaar later verkocht AZ hem aan Club Brugge. Vanaf 2013 stond Donk onder contract in Turkije, bij achtereenvolgens Kasimpasa, Galatasaray - dat hem tussentijds een jaar verhuurde aan het Spaanse Real Betis - en weer Kasimpasa. Met Galatasaray werd hij twee keer landskampioen en won hij ook tweemaal de beker. Het Nederlands elftal haalde Donk niet, maar in 2021 debuteerde hij voor Suriname, waarvoor hij uiteindelijk nog twaalf interlands zou spelen. In de zomer van 2023 hing hij zijn voetbalschoenen aan de wilgen.
'Iedereen heeft een andere deur naar zijn toekomst'
"Jazeker, ik heb alsnog een hele mooie carrière gehad", blikt Donk terug. "Ik heb er echt van genoten en heb alle goals die ik had opgeschreven af kunnen vinken." Maar hoe zou zijn loopbaan zijn verlopen als hij in toen, in 2007, wél met iemand was gaan praten? "Je zal het nooit weten. Mijn jongensdroom was altijd: naar de top-drie, en als je daar kampioen wordt ga je de Champions League in en dan kies je Barcelona of Real Madrid", zegt hij lachend. "Maar zo gaat het niet. Iedereen heeft een andere deur naar zijn toekomst."
Terug bij Zeeburgia
Tegenwoordig woont Donk weer in Nederland en is hij jeugdtrainer bij de Amsterdamse amateurclub waar hij zelf opgroeide: Zeeburgia. "Ik train de Onder 19-1, dat doe ik samen met Randy Esajas, dat gaat heel goed", zegt de oud-verdediger. Donk houdt zijn pupillen voor dat ze de droom van een profcarrière niet hoeven te laten varen omdat ze nog niet bij een club in het betaald voetbal spelen: "Als ik ze vertel dat ik op mijn zeventiende pas gescout ben, dat geeft hen weer een opleving. Dat het kán. Ik heb één kans gekregen om naar RKC te gaan en ik ben pas twintig jaar later gestopt. Die jongens hebben echt een drive nu, dus ik hoop dat ze het halen. Ik heb ze wel gezegd: profvoetballer zijn is niet een jaar, dat is twintig jaar. Hou daar rekening mee."
'Dat wil ik mijn spelers aan het eind van het seizoen pas vragen'
Hoe gaat Donk om met de mentale begeleiding van zijn spelers, is hij de trainer die hijzelf achteraf had willen hebben op die leeftijd? "Ik heb wel over die vraag nagedacht. Aan het einde van het seizoen wil ik dat de jongens pas vragen. Maar we krijgen heel veel positieve reacties. Ze zien dat ze heel veel stappen maken. Er zijn al heel veel talentjes bij ons gescout. Vooral door de achtergrond die wij hebben komen ze nog sneller. Ze nemen het ook gelijk van me aan, wat ik aangeef."
Heeft Donk bijvoorbeeld ook meer aandacht voor de spelers die buiten het elftal dreigen te vallen? "Ja, ik heb het wel anders aangepakt. Meestal was het de eerste elf waar ze naar keken, maar we hebben vanaf dag één gezegd: we zetten alles op tafel. Jullie zijn onderweg om mannen te worden. We gaan je uitleggen waar je je zou moeten verbeteren en waar je tegenaan loopt. Maar dat moet je wél oppakken, anders moeten wij misschien de keuze maken om je straks misschien naar de Onder 19-2 te sturen." Zijn spelers weten dat ze met alles waar ze tegenaan lopen bij Donk terechtkunnen: "Als je om hulp vraagt, help ik je heel graag."
