De prijs van één Europees rampjaar
Het Europese seizoen hervat deze week, maar Nederland is er amper nog bij. Alleen AZ is nog actief in de Conference League, terwijl Ajax en PSV al zijn uitgeschakeld in de Champions League en Feyenoord, Utrecht en Go Ahead Eagles hun Europese avontuur in de Europa League hebben zien eindigen. Waar Nederland afgelopen zomer nog met ruime marge zesde stond op de UEFA-coëfficiëntenranglijst is die voorsprong in een paar maanden tijd vrijwel volledig verdampt.
Eredivisie CV-directeur Jan de Jong schetste in het Algemeen Dagblad dat begin van het seizoen hoe riant de uitgangspositie nog was. Nederland had volgens hem toen '95 procent kans om onze zesde plaats ook ná 2027 te behouden', maar die marge is in een half jaar verdwenen. Het gevolg: vanaf 2027 dreigt Nederland een rechtstreekse Champions League-plek te verliezen. En dat is geen detail.
Waarom plek zes goud waard is
Om te begrijpen waarom één slecht seizoen zulke verstrekkende gevolgen heeft, moet je kijken naar het coëfficiëntensysteem van de UEFA.
Voor elke overwinning in Europa krijgen clubs twee punten, voor een gelijkspel één. Die punten worden gedeeld door het aantal deelnemende clubs uit dat land. Over vijf seizoenen ontstaat zo een ranglijst. Die bepaalt hoeveel Europese tickets een competitie krijgt en in welke rondes clubs instromen.
De zesde plek is cruciaal, omdat die twee directe tickets voor de groepsfase van de Champions League oplevert en daar zit het grote geld. Alleen al deelname aan de Champions League levert inmiddels een vaste startpremie op van ruim twintig miljoen euro. Daarbovenop komen nog wat bonussen. Zo heb je wedstrijdpremies van meer dan twee miljoen per overwinning. Daarnaast krijg je nog inkomsten uit de zogeheten market pool, het deel van de tv-gelden dat per land wordt verdeeld. En tot slot nog komt er nog geld uit de value pillar. Dat is een pot van ruim 800 miljoen euro die wordt verdeeld op basis van historische prestaties en van de commerciële waarde van de competitie waar de club in speelt.
In de praktijk kan één succesvolle deelnemer richting de veertig tot vijftig miljoen euro verdienen. Een club die de knock-outfase haalt, zelfs aanzienlijk meer. PSV en Feyenoord verdienden in 2024/25 circa 65 miljoen euro. Valt één van die directe plekken weg, dan moet een club via voorrondes proberen dat bedrag veilig te stellen. En daar schuilt het risico: één slechte zomeravond kan tientallen miljoenen euro’s kosten.
De solidariteitsmachine
Sinds 2019 hebben de Nederlandse clubs afgesproken Europese inkomsten deels te herverdelen. 3,75 procent van alle Europese opbrengsten wordt verdeeld onder alle Eredivisie-clubs. Daarnaast stelt de UEFA een aparte solidariteitspot beschikbaar voor clubs die zelf geen Europees voetbal spelen, de zogenoemde non-participating clubs. Het systeem zorgt ervoor dat Europees succes geen individueel feestje is, maar een collectieve investering.
Jan de Jong waarschuwde tegenover de NOS dat Nederland richting 2027/28 zo’n 70 tot 80 miljoen euro per jaar kan mislopen als de tweede directe Champions League-plek verdwijnt. In het AD benadrukte hij dat Europese wedstrijden 'van levensbelang zijn voor de positie van het Nederlandse voetbal'.
Dat bedrag verdwijnt niet alleen bij de topclubs, maar sijpelt door naar de hele piramide. Clubs in de Keuken Kampioen Divisie ontvangen dit jaar gemiddeld zo’n 150.000 euro per jaar uit de UEFA-solidariteitspot. Eredivisie-clubs krijgen momenteel gemiddeld ongeveer 900.000 euro per seizoen uitgekeerd uit Europese gelden, dat deels via de UEFA en deels via onderlinge solidariteit.
“Dat zal straks enkele tonnen minder worden”, aldus De Jong. “En dat verlies maak je als club niet zomaar goed.” Dat betekent concreet dus minder budget voor jeugdopleidingen, minder ruimte voor investeringen in faciliteiten, minder buffer om sportieve tegenvallers op te vangen. De Europese miljoenen zijn geen luxe meer, maar een onderdeel van het fundament van het Nederlands voetbal.
De veranderagenda
De afgelopen jaren werd in Nederland veel gedaan om Europees succes te maximaliseren. Competitiewedstrijden werden verplaatst, hersteltijd werd gemaximaliseerd, supporters reisden op ongunstige tijdstippen. Gemeentes, politie en rechtenhouder ESPN toonden flexibiliteit. Het plan kreeg een naam, de veranderagenda. Het uitgangspunt was helder: als Nederlandse clubs in Europa presteren, profiteert de hele bedrijfstak. En juist daarom ontstond dit seizoen irritatie.
De Jong sprak zijn onbegrip uit over clubs die in Europa niet met hun sterkst mogelijke elftal speelden. “Dat sommigen niet met hun sterkst denkbare team speelden, zelfs niet tegen directe concurrenten, heeft tot veel onbegrip geleid”, zei hij.
Ajax rouleerde vorig jaar al in Frankfurt en Feyenoord trad tegen het Portugese Braga, directe concurrent op de coëfficiëntenranglijst, niet met de beste opstelling aan. Voor trainers is die afweging begrijpelijk, want hun contracten worden niet verlengd op basis van nationale coëfficiënten. Maar in een systeem waarin elke overwinning bijdraagt aan de nationale ranking, kan een gemiste zege gevolgen hebben voor de hele competitie. “Twee gewonnen wedstrijden méér had in het afgelopen anderhalf seizoen een wereld van verschil gemaakt”, stelde De Jong. Dat verschil is nu uit te drukken in tientallen miljoenen euro’s.
Structurele kwetsbaarheid
Voetbal International verwees onlangs naar een kritisch internationaal onderzoek van Harvard, waarin werd geconcludeerd dat middelgrote competities als de Eredivisie structureel kwetsbaar zijn in het huidige Europese model. Het verschil tussen aanhaken en afhaken is klein, maar de financiële impact is enorm. Competities die structureel twee Champions League-deelnemers leveren, bouwen een voorsprong op. Die clubs genereren hogere begrotingen, trekken betere spelers aan en vergroten daarmee hun kans op nieuwe Europese successen.
Maar wanneer die vaste inkomstenbron wegvalt, gebeurt het omgekeerde. Minder inkomsten betekenen kleinere selecties, minder investeringsruimte en meer sportief risico. Het systeem beloont stabiliteit en straft terugval. Het rampjaar van dit seizoen laat zien hoe dun de lijn is tussen Europese zekerheid en economische kwetsbaarheid.
Minder successen
De schade is niet alleen financieel, want minder Champions League-deelnemers betekent minder internationale zichtbaarheid, minder topaffiches, minder vitrines voor talent. “De waarde van spelers wordt mede bepaald door het aantal wedstrijden in de Champions League”, zei De Jong. “Ook die waarde zal teruglopen.”
Dat raakt niet alleen de topclubs, maar ook de binnenlandse transfermarkt. Minder geld bovenin betekent minder geld dat doorsijpelt naar subtop en middenmoot. Zo ontstaat een kettingreactie, minder Europese inkomsten leiden tot minder investeringsruimte, wat de kans op nieuwe Europese successen verkleint. Daarom dreigt er een vicieuze cirkel.
Positieve noot
Toch zit er ook een keerzijde aan dit hele verhaal. Minder clubs actief in de Champions League en meer in de lagere Europese competities bieden in theorie weer meer kansen om coëfficiëntenpunten te pakken. Zeker nu onze directe concurrenten met meer teams in de hogere competitie uitkomen. Dit zou wel moeten betekenen dat alle Nederlandse clubs hun zeilen bij moeten zetten en alles op alles moeten zetten om het extra Champions League-ticket weer binnen te slepen. En dat zij voor nu vooral heel hard moeten juichen voor AZ.
Klik op een van onderstaande afbeeldingen en download de FCUpdate-app voor Android of iOS!
Drama voor Feyenoord: Leo Sauer heeft scheur in zijn hamstring
- do 2 april, 08:05
- 2 apr. 08:05
- 6
Feyenoord slaat aanval van Ajax af: gat op de ranglijst blijft vijf punten
- zo 22 maart, 16:29
- 22 mrt. 16:29
- 16
Teruglezen | Zo eindigde De Klassieker in een bloedeloos gelijkspel
- zo 22 maart, 15:45
- 22 mrt. 15:45
- 16
Iedere nieuwe gebruiker begint op level 0. Vanaf dat moment groeit je level automatisch mee met je activiteit binnen de community. Zodra je account is goedgekeurd en je actief meedoet door berichten te plaatsen, te reageren of anderen te helpen, laat je zien dat je betrokken bent.
Hoe vaker je op een positieve, respectvolle en constructieve manier bijdraagt, hoe sneller je level stijgt. Je kunt doorgroeien tot level 8, het hoogste niveau dat laat zien dat je een actieve en gewaardeerde deelnemer bent.
Het level-systeem is bedoeld als waardering voor goed gedrag en positieve interactie. Blijf dus vriendelijk, nieuwsgierig en actief: zo bouw je niet alleen aan je eigen level, maar ook aan een sterke en fijne community voor iedereen.
Reacties
Iedere nieuwe gebruiker begint op level 0. Vanaf dat moment groeit je level automatisch mee met je activiteit binnen de community. Zodra je account is goedgekeurd en je actief meedoet door berichten te plaatsen, te reageren of anderen te helpen, laat je zien dat je betrokken bent.
Hoe vaker je op een positieve, respectvolle en constructieve manier bijdraagt, hoe sneller je level stijgt. Je kunt doorgroeien tot level 8, het hoogste niveau dat laat zien dat je een actieve en gewaardeerde deelnemer bent.
Het level-systeem is bedoeld als waardering voor goed gedrag en positieve interactie. Blijf dus vriendelijk, nieuwsgierig en actief: zo bouw je niet alleen aan je eigen level, maar ook aan een sterke en fijne community voor iedereen.
Stand UEFA Europa League 2025/2026
Meest gelezen
FCUpdate in het kort: Feyenoord meldt contractverlenging Van den Elshout
- Gisteren, 18:12
- Gisteren, 18:12
Gaat Rafael van der Vaart verhuizen? 'Deal van 1,3 miljoen zo goed als beklonken'
- do 2 april, 08:37
- 2 apr. 08:37
- 15.000+
Hartverscheurend: vriendin Danny Hoesen stapte twee jaar geleden uit het leven
- do 2 april, 18:47
- 2 apr. 18:47
- 15.000+
Alle 48 landen gerankt: de favorieten, outsiders en underdogs op het WK 2026
- do 2 april, 18:00
- 2 apr. 18:00
FC Den Bosch verrast: broertje van Dick Schreuder mogelijk nieuwe hoofdtrainer
- Gisteren, 14:49
- Gisteren, 14:49
- 10.000+
Johan Plat (39) nieuwe hoofdtrainer van SC Cambuur
- do 2 april, 12:46
- 2 apr. 12:46