Treurige realiteit over Nederlandse coëfficiëntenopmars over het hoofd gezien

Het zijn gouden tijden voor het Nederlands voetbal. De Eredivisie is nog met vier clubs (PSV, Feyenoord, AZ en Ajax) vertegenwoordigd in Europa; alleen Spanje en Engeland hebben er meer, met nog zes deelnemende clubs. Het is verleidelijk om hoog op te geven van de Eredivisie, maar één verklaring voor het succes wordt stelselmatig genegeerd in de analyses: de oorlog in Oekraïne.

In 2018 stond Nederland nog op de veertiende plek; inmiddels staan 'we' zesde van Europa. Het is, na het midweekse succes van PSV, Feyenoord, AZ en Ajax, nagenoeg zeker dat de grote concurrent Portugal ook dit seizoen onder Nederland blijft. Zodoende mag Nederland, tenzij er heel onverwachte dingen gebeuren, ook in het Champions League-seizoen 2026/27 drie ploegen afvaardigen, waarvan twee rechtstreeks en één in de voorronde.

Coëfficiëntenkenner Michel Abbink noemt de stijging van plek 14 naar 6 ‘de meest indrukwekkende opmars ooit’. Het optimisme is begrijpelijk, maar de Nederlandse stijging is niet los te zien van de gevolgen van de oorlog in Oekraïne. Met zijn invasie van Oekraïne in het voorjaar van 2022 legde Vladimir Poetin in één klap het Oekraïense en het Russische voetbal op zijn gat. Uitgerekend twee landen die jarenlang golden als concurrenten van Nederland.

Massa-exodus in Oekraïne

Te beginnen bij Oekraïne. Na de invasie mochten buitenlandse spelers hun contracten bij Oekraïense clubs ontbinden, en dat gebeurde massaal. In 2022 verlieten 51 (!) spelers Shakhtar Donetsk, waarmee Shakhtar de club met verreweg de meeste uitgaande transfers was. Het gaat hier overigens niet alleen om spelers van het eerste elftal, maar binnen de hele club. Dat Feyenoord in de achtste finale van het Europa League-seizoen 2022/23 met 7-1 won van Shakhtar, tja, dat was voor de oorlog nooit gebeurd.

De weerbaarheid van Shakhtar is te prijzen. Na de massale exodus – van de buitenlandse spelers wilde alleen Lassina Traoré blijven – slaat de club geen modderfiguur in de Champions League, zoals ook bleek op 27 november in de uitwedstrijd tegen PSV, toen pas in de laatste minuten een 0-2 voorsprong uit handen werd gegeven (3-2). De afgelopen twee jaar trok Shakhtar een nieuw blik Brazilianen open en met de grotendeels Oekraïens-Braziliaanse selectie worden soms nog verdienstelijke resultaten neergezet. Maar van een eerlijk speelveld is geen sprake, zeker niet omdat Oekraïense clubs hun 'thuiswedstrijden' in het buitenland spelen.

Geen enkele Oekraïense club voelde de gevolgen van de oorlog zo zwaar als Shakhtar. Maar alle clubs werden getroffen, ook omdat de sponsorinkomsten verdampten en stadionbezoek niet was toegestaan. De grote concurrent Dynamo Kyiv is ook geen schim meer van wat het ooit was. Na de invasie verlieten spelers als Vitinho, Carlos de Pena en Benjamin Verbic de club permanent, terwijl ook een groot aantal spelers op huurbasis vertrok. In het huidige seizoen eindigde Dynamo Kyiv als 34ste van de 36 clubs in de competitiefase van de Europa League.

Rusland weg als concurrent

Over Rusland kunnen we kort zijn. Na de invasie besloot de UEFA om Russische clubs te verbannen uit Europese toernooien. Besloten werd om Rusland ieder jaar het laagste puntenaantal te geven dat in de voorgaande vijf jaar was behaald. Dat was 4,333 punt, in het seizoen 2020/21, en dat is dus wat Rusland nu ieder jaar krijgt bijgeschreven. Weg is de dreiging van Zenit Sint-Petersburg, FK Rostov en de vier clubs uit Moskou, die Nederlandse clubs toch meermaals zware avonden hebben bezorgd.

Terug naar de stijging van Nederland. Van de veertiende plek in 2018 naar de huidige 6e plaats. In 2018 stond Oekraïne nog 8e en Rusland 6e. Over die twee concurrenten hoeft Nederland zich nu dus geen zorgen te maken. Aan het einde van 2020/21, het laatste seizoen voor de oorlog, zag de stand er als volgt uit, op basis van de meest recente vijf seizoenen.

Coëfficiëntenranglijst na 2020/21:

Te zien is dat Rusland, als nummer acht, een zeer geduchte concurrent was van Nederland. Het grootste land ter wereld stond jarenlang (tussen 2016 en 2019) zelfs op de zesde plaats. Oekraïne stond tussen 2015 en 2020 hoger dan Nederland op de ranglijst. De twaalfde plaats op bovenstaande ranglijst was voor Oekraïne het gevolg van het ‘kwijtraken’ van twee opeenvolgende sterke seizoenen (2014/15 en 2015/16), maar we zullen nooit weten of de Oekraïense Premjer Liha zich had kunnen oprichten zoals de Eredivisie deed.

Nederland, Rusland en Oekraïne op de coëfficiëntenranglijst

* Seizoen nog gaande.

➡️ Misschien vind je dit artikel ook interessant

🔗 Derde Champions League-ticket in gevaar: Nederlandse clubs moeten aan de bak in coëfficiëntenstrijd

Het wordt op de langere termijn een enorme klus voor Nederland om drie Champions League-tickets te behouden.