Voor PSV begint het Champions League-avontuur tegen het Oekraïense Shakhtar Donetsk. In het Philips Stadion staat donderdagavond de eerste Europese test van het seizoen op het programma. Maar waar liggen de kwaliteiten van Shakhtar precies, en waar kan PSV de Oekraïners pijn doen? Een analyse van de eerste Champions League-opponent van de Eindhovenaren.
Regerend landskampioen Shakhtar staat na vijf wedstrijden op de tweede plaats in de Oekraïense Premjer Liha. De ploeg van Arda Turan won vier keer, maar verloor thuis van koploper Polissya Zhytomyr. Afgelopen weekend werden er enkele wijzigingen doorgevoerd in de basisopstelling voor het uitduel met Karpaty. Ondanks een vroege achterstand wist Shakhtar de wedstrijd uiteindelijk met 1-2 te winnen. Met dat resultaat op zak reist de Oekraïense topclub met vertrouwen af naar Eindhoven.
Shakhtar Donetsk staat al jarenlang bekend om zijn sterke Braziliaanse invloeden. De Oekraïense club haalde door de jaren heen veel Braziliaanse talenten naar Donetsk, waarbij techniek en aanvallende kwaliteiten vaak centraal staan. Ook deze zomer werden met Bruninho, Ryan Roberto en Gabriel Carvalho drie nieuwe Brazilianen aan de selectie toegevoegd. Inmiddels staan er liefst vijftien spelers uit Brazilië onder contract bij de Oekraïense topclub. Daarnaast beschikt Shakhtar met Lassina Traoré over een bekende uit de Eredivisie. De voormalig Ajacied speelt sinds 2021 voor de club uit Donetsk.
Wat direct opvalt aan het spel van Shakhtar onder Arda Turan, is de variatie in de opbouw. De ploeg beschikt over meerdere manieren om onder druk tot een oplossing te komen en probeert de tegenstander daarbij voortdurend voor keuzes te stellen.
Een belangrijke rol is daarin weggelegd voor de backs. Zij positioneren zich regelmatig hoog en breed, terwijl de centrale verdedigers juist ver uit elkaar staan. Daarmee maakt Shakhtar het veld zo groot mogelijk en vergroot het de afstand tussen de drukzettende spelers van de tegenstander.
Shakhtar probeert hier de spelers van Kudrivka uit elkaar te trekken door spelers breed en op verschillende hoogtes te positioneren. Hierdoor wordt de tegenstander voor keuzes gesteld en kunnen er ruimtes ontstaan aan de zijkanten.
Wanneer een verdediger naar binnen uitstapt, kan de back aan de buitenkant worden vrijgespeeld, waarna hij de buitenspeler kan aanspelen.
Shakhtar probeert regelmatig een overtalsituatie te creëren. Tegen twee drukzettende spelers staan drie spelers klaar om de bal voort te bewegen.
De tegenstander moet daardoor een keuze maken. Blijft de aanvaller centraal om de passlijn door de as af te schermen, dan kan Shakhtar de vrije back aanspelen.
In dit geval stapt de speler door naar de back, en ontstaat er ruimte voor de pass naar voren door het centrum. Zo gebruikt Shakhtar het numerieke voordeel om de eerste druk te omspelen.
Ook de kantwissel is een belangrijk onderdeel van de opbouw. Wanneer Shakhtar de tegenstander naar één kant van het veld heeft getrokken, kan de ploeg de bal snel naar de andere zijde verplaatsen. Door de backs breed te positioneren, heeft Shakhtar aan beide kanten een aanspeelpunt beschikbaar.
Wanneer de tegenstander naar de balzijde opschuift, ontstaat er aan de overkant meer ruimte. Met een snelle kantwissel kan Shakhtar die ruimte benutten en de tegenstander opnieuw laten opschuiven. De backs spelen in vrijwel al deze opbouwvormen een cruciale rol: ze zorgen voor breedte, bieden een vrije optie onder druk en vormen een belangrijk aanspeelpunt bij het verleggen van het spel.
Shakhtar probeert daarnaast veel spelers tussen de linies te positioneren. Daardoor ontstaan er meerdere aanspeelpunten tussen het middenveld en de verdediging van de tegenstander. De technisch vaardige spelers zijn sterk in de kleine ruimtes en zoeken voortdurend de korte combinatie. Met snelle passes weten ze onder druk vaak een vrije man te vinden. Met de brede positionering van de backs kan Shakhtar zowel door het centrum als via de zijkanten aanvallen.
Shakhtar beschikt over veel snelheid en diepgang in de ploeg en probeert daar optimaal gebruik van te maken. Vooral wanneer er ruimte achter de PSV-defensie ligt, kunnen de Oekraïners snel toeslaan. Mykola Matvienko speelt daarin een belangrijke rol: de verdediger is sterk aan de bal en kan met zijn passing de spelers voor hem in stelling brengen.
De aanvallende speelwijze brengt echter ook een risico met zich mee. Shakhtar staat regelmatig met veel spelers voor de bal en bezet daarbij grote delen van de helft van de tegenstander. Bij balverlies zijn daardoor meerdere spelers niet direct in hun verdedigende positie.
Daar kan PSV van profiteren. Wanneer de Eindhovenaren de eerste tegenpressing weten uit te spelen, ligt er ruimte achter de aanvallende spelers van Shakhtar om snel de omschakeling te zoeken. Hoe meer spelers Shakhtar voor de bal heeft, hoe groter het potentiële gevaar bij balverlies. De aanvallende bezetting is daarmee tegelijkertijd een kracht én een kwetsbaarheid van de ploeg van Turan.
Shakhtar is een ploeg die onder Arda Turan duidelijk vanuit een aanvallende gedachte speelt. De Oekraïners willen de tegenstander voortdurend laten nadenken en zoeken naar de vrije ruimte zodra die ontstaat. Dat maakt Shakhtar lastig te bespelen, maar biedt PSV tegelijkertijd een aanknopingspunt. Vooral de momenten waarop Shakhtar de controle over de bal verliest, kunnen bepalend worden. Als PSV daarin de juiste momenten herkent en met voldoende snelheid naar voren speelt, liggen er mogelijkheden om de Oekraïners pijn te doen.