Geheim Ajax-rapport lekt uit: nieuwe details over Marc Overmars

De affaire rond Marc Overmars bij Ajax was allerminst een incident. Dat blijkt uit Het Ajax-DNA, het nieuwe boek van Parool-journalisten Jop van Kempen en Bas Soetenhorst. Daarin worden niet alleen zijn expliciete appberichten en vermeend masturberen tijdens contact met een ondergeschikte beschreven, maar ook de bredere cultuur waarin zijn gedrag jarenlang kon bestaan. Het Algemeen Dagblad citeert vrijdag uit het boek. 

Het boek haalt uitvoerig aan uit een tot nu toe geheim gebleven rapport van Berenschot, dat in 2023 werd opgesteld naar aanleiding van de Overmars-affaire. Een van de geciteerde conclusies is snoeihard: "Iedereen is [het] er over eens dat zijn – en vergelijkbaar – gedrag onacceptabel is geweest en dat het veel te lang is gedoogd", staat er. Waar sommigen stellen dat één dickpic de club in 2022 in een diepe crisis stortte, maakt Het Ajax-DNA duidelijk dat het probleem aanzienlijk dieper zat. 

'Overmars masturbeerde schijnbaar'

De wegen van Ajax en Overmars scheidden begin 2022 wegens seksueel grensoverschrijdend appcontact met een werkneemster. Overmars voerde destijds aan dat zijn berichten niet duidelijk als ongewenst konden worden gezien en dat er sprake was van ‘wederkerigheid’.

Maar volgens het boek klopt daar niets van. De medewerkster stuurde geen seksueel getinte berichten terug; zij reageerde enkel neutraal, terwijl Overmars steeds het initiatief nam. Het boek citeert: "Een enkele keer kon je in tekstberichten iets dubbelzinnigs lezen, maar een kritische blik op de hele appuitwisseling duidt op weerzin in plaats van instemming."

Ook opvallend zijn de pornografisch getinte appjes die in het boek worden aangehaald, waarin Overmars volgens de auteurs 'schijnbaar masturbeert' tijdens het berichten sturen. De vrouw voelde zich jarenlang ‘gegijzeld’, schrijven ze. Overmars had immers directe invloed op haar positie: hij kon bepalen of en onder welke condities zij bij Ajax kon blijven, waardoor zij zich gedwongen voelde te reageren op zijn berichten.

'Sociale onveiligheid bij Ajax'

Het Berenschot-rapport beschrijft hoe Ajax kampte met complexe machtsverhoudingen, deels door de informele invloed van mensen met ‘Ajax-dna’. Dat zorgt volgens het rapport voor risico’s op het gebied van sociale veiligheid en het ontstaan van interne machtsblokken. Er bestaat ‘veel onderling wantrouwen’, zo valt te lezen: "Richting directie, tussen afdelingen, tussen personen."

Ook verkeerd voorbeeldgedrag van leidinggevenden bleef vaak zonder gevolgen. Van privileges zoals eigen parkeerplekken en polsbandjes, tot privébestellingen op kosten van de club, het uitdelen van wedstrijdtickets en verbaal agressief gedrag. "Klachten hierover worden vaak weggewuifd of vergoelijkt, met name als de veroorzaker een belangrijke positie heeft", stelt het rapport letterlijk.

Daarnaast wordt harde taal gebruikt over de positie van vrouwen binnen de club. "Wat betreft de man-vrouwverhouding lijkt het alsof je bij Ajax terug bent in de tijd."

Ajax komt met reactie

“We zijn inmiddels bijna vier jaar verder en er is sindsdien veel in gang gezet en veranderd”, stelt een woordvoerder van Ajax in gesprek met Het Parool over het rapport van Berenschot. “Reeds bekend zijn bijvoorbeeld de aanstelling van de nieuwe, externe vertrouwenspersonen en de programmamanager Cultuur. Daarnaast is een advies- en begeleidingscommissie geïnstalleerd, bestaande uit medewerkers en onder leiding van twee externe deskundigen met een vaste overlegstructuur met de raad van commissarissen, de directie en de afdeling human resources. Zowel onze gedragscode als onze meldprocedure is aangescherpt, alle leidinggevenden volgden een training sociale veiligheid. Zo zijn tal van acties ondernomen. Als bevestiging dat we op de goede weg zijn, ontvingen we twee jaar geleden een Kiwa-certificaat met het label Veilig Sociaal Klimaat. Dat motiveert ons door te gaan op de ingeslagen weg.”