Jaap Stam doet in gesprek met FCUpdate een boekje open over zijn ervaring met Crysencio Summerville, die woensdag in de verloren uitzwaaiwedstrijd tegen Algerije debuteerde in het Nederlands elftal. In de voorbereiding op het seizoen 2019/20 kreeg Stam als hoofdtrainer van Feyenoord te maken met het toen jonge talent Summerville. De bewering dat de aanvaller 'geen makkelijke jongen' zou zijn, kan Stam op basis van zijn eigen ervaringen niet onderschrijven.
Summerville haalde eind 2018, toen hij onder Dirk Kuijt in de Onder-19 van Feyenoord speelde, het nieuws door een vechtpartij met toenmalig ploeggenoot Mats Knoester. De club greep hard in en schorste de op dat moment 17-jarige Summerville tot het einde van het kalenderjaar, na de jaarwisseling werd hij vervolgens verhuurd aan FC Dordrecht. Namens die club kwam de aanvaller in het restant van het seizoen tot achttien optredens in de Keuken Kampioen Divisie, waarin hij vijfmaal trefzeker was.
In de voorbereiding op het seizoen 2019/20 keerde Summerville vervolgens terug bij Feyenoord. Stam, die zomer aangesteld als hoofdtrainer van de Stadionclub, kreeg te maken met een ruwe diamant. "Dan zie je een ventje die veel kwaliteit heeft, die veel snelheid heeft en een individuele actie", somt de oud-verdediger op. "Maar ook nog heel jong is en zaken mist, als je hem gaat vergelijken met een ervaren speler. We moeten wel reëel zijn, dat hebben we toen bij Feyenoord ook besproken, dat zo'n jongen moet groeien. Die moet ook de mogelijkheid krijgen om die volgende stap te maken. Het mooie vind ik, als ik hem nu zie voetballen bij West Ham, dat hij die stappen zeker gemaakt heeft."
Als analist voor Viaplay zit Stam bovenop de Premier League, de competitie waarin hijzelf in de jaren rond de eeuwwisseling furore maakte bij Manchester United. Wat maakt de Summerville van nu zo'n goede speler? "Hij is nog steeds niet de grootste, maar hij heeft wel fysiek, hij heeft body. Hij is gespierd, zijn lichaam gebruikt hij goed. Nog steeds heeft hij die snelheid, en hij is wendbaar. Een individuele actie heeft hij. Hij schakelt terug, in zijn taken in het verdedigende aspect als buitenspeler vervult hij zijn rol, wat natuurlijk in de Premier League sowieso altijd moet", somt Stam op. "Dat zijn dingen die hij in de jeugd bij Feyenoord, toen hij richting het eerste ging, nog niet allemaal had. Maar ja, dat is het ontwikkelen van jonge spelers. Dat is inherent aan stappen maken, in zo'n proces. Het is mooi om te zien dat hij dat wel gedaan heeft, maar dan via een wat andere weg."
Onder Stam zou Summerville geen officiële minuten voor Feyenoord maken; uiteindelijk besloot de club hem in de laatste week van de zomerse transferwindow opnieuw te verhuren, nu aan ADO Den Haag. "Toen ik bij Feyenoord kwam kende ik hem nog niet zo heel goed", zegt Stam nu. "We hebben een gesprek gehad, wat dingen besproken en hij heeft in de voorbereiding meegelopen, daarna moest de club keuzes maken. Er speelden op dat moment wat andere zaken, hij heeft zijn eigen pad gevolgd en stappen gemaakt. Het is heel mooi dat je dan toch gewaardeerd wordt met een plek in het Nederlands elftal. Zo hadden we ook over Zian Flemming kunnen praten, die doet het ook heel goed bij Burnley en maakt er meer dan tien. Maar die krijgt dan niet de kans, dat kan ook. Zo zie je maar hoe het kan gaan in de carrière van een speler."
Stam hield het uiteindelijk maar een paar maanden vol bij de Feyenoord. Eind oktober stapte hij op; daags na de met 4-0 verloren Klassieker bij aartsrivaal Ajax. Summerville keerde aan het eind van het seizoen, na 22 wedstrijden en twee doelpunten voor ADO, opnieuw terug bij Feyenoord, waar Arne Slot inmiddels de scepter zwaaide. Met nog een contractjaar te gaan werd de aanvaller die zomer verkocht aan Leeds United, waarna hij in 2024 de overstap naar zijn huidige werkgever West Ham maakte.
Valentijn Driessen zette vorige week nog zijn vraagtekens bij het karakter van Summerville. "Het is geen makkelijke jongen. Nooit geweest, je hoort er alles en iedereen over. Hijzelf zegt dat hij bij Leeds United op een gegeven moment het licht heeft gezien. En zijn werkethiek, daar valt niets op aan te merken. Dus laten we hopen dat dat inderdaad klopt", sprak de Telegraaf-journalist in de podcast Kick-Off.
Kan Stam de woorden van Driessen onderschrijven, of hoort hij niet bij de 'alles en iedereen' waar de journalist het over heeft? "Nee, ik kan dat niet onderschrijven. Ik heb dat zelf niet meegemaakt, dat hij een lastige jongen was", zegt Stam. "Ik heb af en toe met hem gezeten, dingen besproken en getraind. Dan ben je bezig met het voetbalinhoudelijke, dan praat je over bepaalde aspecten. Maar dan krijg je niet mee dat dat een jongen is die lastig is."
"Dat er iets gebeurt af en toe, bij jeugd, dat gebeurt wel vaker", vervolgt Stam. "Ik denk niet dat je iemand daar altijd op moet beoordelen en moet vasthouden dat het een lastig iemand is. Ik denk: jonge spelers, die zitten in de jaren dat ze vanuit de jeugd gaan spelen, altijd in een bepaalde curve dat ze zich moeten ontwikkelen. Als speler, maar ook als persoon. Dat heeft tijd nodig. Dan moet je ook het geluk hebben dat je bij de juiste mensen terecht komt, de juiste trainer. En het vertrouwen krijgen van trainers, waardoor je dus een stap kunt maken en ook groeit als persoon. Volgens mij hebben ze over Robin van Persie ook wel wat dingen gezegd toen hij jong was. Ook hij ontwikkelt zich. En Crysencio ontwikkelt zich ook, dat zie je in alle facetten. Ik denk dat dat alleen maar goed is en alleen maar mooi is. Ik denk dat je nu niet meer terug moet schakelen naar wat er vroeger in de jeugd gebeurd is, ik denk dat dat niet goed is", besluit Stam.