Mislukt experiment met middenveld van Xavi kost Oranje twee dure punten

Het Nederlands elftal heeft donderdagavond ternauwernood averij beperkt gehouden in het Toumba Stadion in Thessaloniki tegen Griekenland, maar het uiteindelijke 2-2 gelijkspel voelt als een kostbaar verlies van twee punten. Bondscoach Xavi Hernández ging voorafgaand aan het duel namelijk zwaar de mist in met zijn basisformatie. Door een compleet verbouwd en onevenwichtig middenveld werd Oranje in het eerste bedrijf tactisch overrompeld door de koploper van de Nations League-poule, waardoor een vroege 2-0 achterstand het duel direct op zijn kop zette.

Waar de nationale ploeg in de voorgaande ontmoetingen met Duitsland (1-1) en Servië (1-2 winst) juist vastigheid toonde, koos Hernández in Griekenland voor ingrijpende aanpassingen. Het resultaat was een ontluisterende eerste helft waarin de linies hopeloos uit elkaar vielen en de defensie aan de goden werd overgeleverd. Pas nadat de Spaanse trainer in de rust zijn eigen tactische misrekening corrigeerde met drie ingrepen, kreeg Nederland weer grip op de wedstrijd. De uiteindelijke wederopstanding liet zien dat er veel meer in had gezeten dan een benauwd gelijkspel.

Mislukt experiment van Xavi Hernández op het middenveld

Bondscoach Xavi Hernández verraste vriend en vijand door in Thessaloniki te starten met Joey Veerman, Quinten en Guus Til als middenveld. Deze formatie week radicaal af van de duels tegen Duitsland en Servië en bleek in de praktijk geen schim van de gewenste controle op het middenveld. In plaats van dominant veldspel bracht de compositie totale verwarring. Het passeren van vaste waarden zoals  Tijjani Reijnders en Ryan Gravenberch leidde tot een stuurloos geheel waarin niemand het tempo bepaalde.

De bondscoach stelde na afloop dat hij wellicht een fout had gemaakt met de opstelling en het middenveld. Hij verdedigde zijn strijdplan vooraf nog voor de camera's. Tegenover ESPN legde hij uit waarom hij voor dit middenveld koos. "Tegen het strijdbare voetbal van deze tegenstander hebben we andere profielen nodig daar. Joey Veerman kan het tempo dicteren. Quinten Timber is dan weer wat agressiever in de directe duels. En Guus Til moet de voorwaartse ruimtes aanvallen", verklaarde Xavi. De theorie sloot echter op geen enkele wijze aan bij de praktijk: Timber oogde onzeker in het duel, terwijl Til op het veld volledig geïsoleerd raakte van de opbouw.

Vooral Timber kende voor rust een uiterst ongelukkige avond in Griekenland. Al binnen zestig seconden leidde de middenvelder bijna de openingstreffer in door een diepgaande aanvaller zonder communicatie over te willen dragen aan zijn achterhoede. De schroom bij zijn directe kompaan brak ook Til op; de aanvallend ingestelde loper kwam in het eerste bedrijf tot niet meer dan 23 balcontacten. Alleen spits Mexx Meerdink, die met 14 balcontacten nauwelijks in het spel voorkwam, werd nog minder bereikt.

Kostbare missers leiden tot Griekse marge

Aanvaller Fotis Ioannidis bracht het gastland halverwege de eerste helft verdiend aan de leiding. Griekenland, dat als nummer veertig van de FIFA-wereldranglijst begon aan het duel, sneed met speels gemak door de kwetsbare linies van Oranje heen. De bezoekers kregen geen enkele druk op de bal en werden in fysiek en organisatorisch opzicht volledig afgetroefd. Nederland leek geen enkel antwoord paraat te hebben op het felle aanvalsspel van de thuisploeg.

Vlak voor het rustsignaal voltrok zich het volgende drama voor het elftal van de Spaanse bondscoach Xavi Hernández. Een onzorgvuldige terugspeelbal van basisdebutant Ruben van Bommel werd onderschept, waardoor Georgios Masouras in blessuretijd net Jurriën Timber voor kon blijven in de zestien en eenvoudig voor de 2-0 kon zorgen. Oranje zocht de kleedkamers op met het schaamrood op de kaken en een bijna onmogelijke opgave voor de boeg.

Aanvoerder Virgil van Dijk spaarde zijn teamgenoten en de staf na afloop dan ook niet voor de camera van de NOS. De ervaren verdediger noemt de eerste vijfenveertig minuten onomwonden "onacceptabel". De teleurstelling over het weggegeven initiatief overheerste, ondanks de veerkracht die de ploeg na de onderbreking toonde om de situatie recht te trekken.

Wederopstanding met Ryan Gravenberch en Tijjani Reijnders

Middenvelder Ryan Gravenberch en doelpuntenmaker Tijjani Reijnders betraden direct na de pauze het veld, samen met buitenspeler Noa Lang. Quinten Timber, Guus Til en Ruben van Bommel werden vervangen. De omzetting van bondscoach Xavi Hernández sorteerde onmiddellijk effect: het elftal vond weer vastigheid en rust aan de bal terug en wist de ruimtes direct veel beter te belopen. Ook Joey Veerman floreerde plotseling met meer dynamische krachten om zich heen en begon de passing vanuit de as te dicteren.

Virgil van Dijk tekende na een klein uur spelen met een rake kopbal voor de aansluitingstreffer, waarna Nederland de Grieken volledig vastzette op eigen helft. Oranje combineerde soepel, vond constant de vrije man en creëerde kans op kans. De dominantie van de tweede helft toonde aan hoe groot het klassenverschil werkelijk was zodra de vertrouwde patronen en de juiste poppetjes op het veld stonden.

Reijnders bekroonde de stormloop uiteindelijk in de 89e minuut door de gelijkmaker hard tegen de touwen te schieten: 2-2. Dit na twee afgekeurde goals van Denzel Dumfries, waarvan zeker de eerste voor veel discussie zorgde. De ontlading was groot, maar het late doelpunt kon de wrange smaak van het puntenverlies niet wegnemen. Zonder de tactische missers in het eerste bedrijf had het Nederlands elftal de volle buit gegrepen en de koppositie in de poule overgenomen van Griekenland, dat nu aan kop blijft met zeven punten.

Hoewel Nederland door de comeback formeel ongeslagen blijft onder Xavi (vijf punten uit drie groepsduels), legt het duel een pijnlijke waarheid bloot. Eerdere bondscoaches zoals Ronald Koeman zagen de kwaliteiten van een dynamische as met Gravenberch en Reijnders al vroeg in, en de miskleun in Griekenland bewijst dat experimenteren zonder de juiste balans fataal kan zijn op topniveau. Oranje krijgt aanstaande zondag in Eindhoven tegen Servië de kans om te laten zien dat de lessen van Thessaloniki definitief zijn geleerd.